Το έργο των Μ.Ο.Μ.Α. που ξανάστησαν την Ελλάδα στα πόδια της

Το έργο των Μ.Ο.Μ.Α. που ξανάστησαν την Ελλάδα στα πόδια της

Οι «θρυλικές» Στρατιωτικές Υπηρεσίες που έφτιαξαν από το μηδέν σε πολλές περιπτώσεις, γεφύρια, δρόμους και άλλα πολλά

Ταξιδεύοντας κανείς σε ορεινά χωριά θα ακούσει καμιά φορά τους γέροντες να του λένε: «το βλέπεις αυτό το γεφύρι; Το έφτιαξε ο στρατός. Η Μ.Ο.Μ.Α.». Η ιστορική «Μ.Ο.Μ.Α.», που κανονικά είναι, οι Μ.Ο.Μ.Α., καθώς πρόκειται για πολλές μονάδες που με έδρες στρατηγικά τοποθετημένες σε όλη την Ελλάδα, έφτιαξαν από το μηδέν σε πολλές περιπτώσεις, γεφύρια, δρόμους και άλλα πολλά.

Γράφει ο Μαρίνος Γκασιάμης

«Ιδιαίτερης σημασίας είναι και η προσφορά της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Κατασκευής Έργων Ανασυγκροτήσεως (ΣΥΚΕΑ), με τις Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως (Μ.Ο.Μ.Α.), στην ταχύτερη ανασυγκρότηση και ανάπτυξη ολόκληρης της Ελλάδας από το 1957 έως το 1992».

Με αυτή την παράγραφο αναφέρεται το Γενικό Επιτελείο Στρατού στις ιστορικές Μ.Ο.Μ.Α. που ανέλαβαν από το 1957 και μέχρι την κατάργησή τους το 1992 το βαρύ έργο της ανασυγκρότησης της χώρας ως προς τις υποδομές. Το όνομά τους σημαίνει «Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως».

Πρόκειται για μονάδες, στις οποίες μεγάλο μέρος του πληθυσμού της χώρας, οφείλει το γεγονός πως για παράδειγμα το ορεινό χωριό του, απέκτησε δρόμο που το ένωνε με την υπόλοιπη χώρα.

Οι Μ.Ο.Μ.Α. ήταν «παιδιά της ανάγκης» μας είπε υψηλόβαθμος αξιωματικός εν ενεργεία του Μηχανικού. Μιας ανάγκης που γέννησε η καταστροφή και ερήμωση, ειδικά της υπαίθρου, κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Οι καταστροφές αυτές σε συνδυασμό με το απαρχαιωμένο εναπομείναν οδικό δίκτυο και το γεγονός πως σε πολλά μέρη δεν ήταν δυνατό για οικονομικούς και τεχνικούς λόγους να εμπλακούν ιδιώτες εργολάβοι, κατέστησαν επιτακτική την ανάγκη να αναλάβει το έργο αυτό το κράτος.

Το ίδιο το κράτος όμως τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια ήταν και αυτό επί της ουσίας κατεστραμμένο. Η μόνη λύση έδειχνε προς τις Ένοπλες Δυνάμεις που διέθεταν το πεπειραμένο Μηχανικό, που ήδη, είτε στο πλαίσιο πολεμικών επιχειρήσεων είτε στην ειρηνική περίοδο, είχε δείξει πως διέθετε και τα μηχανήματα αλλά και τους τεχνικούς και επιστήμονες που χρειαζόταν για την κατασκευή των έργων που απαιτούνταν σε όλη την επικράτεια.

Το news.gr αναζητώντας στοιχεία σχετικά με το έργο των Μ.Ο.Μ.Α. μίλησε μεταξύ άλλων και με τον Συνταγματάρχη εν αποστρατεία Δημήτρη Πασσιά που μετά από προσωπική του έρευνα και συνομιλίες με στελέχη που υπηρετούσαν εκείνα τα χρόνια στις ιστορικές αυτές μονάδες συνέγραψε ένα εξαιρετικό άρθρο που δημοσίευσε στην ιστοσελίδα του Συνδέσμου Αποφοίτων Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων της Τάξης του 1976.

Σύμφωνα με τα όσα παραθέτει ο Συνταγματάρχης, το έργο των Μ.Ο.Μ.Α. δεν ήταν μόνο έργα οδοποιίας αλλά και άλλα έργα υποδομής όπως αεροδρόμια, εγγειοβελτιωτικά μικρά έργα κοινής ωφέλειας και οικοδομικά.

Οι έδρες και η αποστολή των Μ.Ο.Μ.Α.

Αποστολή της ειδικής αυτής υπηρεσίας ήταν σε περίοδο ειρήνης η με λογικό κόστος εκτέλεση των έργων που τις αναθέτονταν με διάφορα κυβερνητικά προγράμματα και μάλιστα στη νησιωτική και ορεινή Ελλάδα όπου δεν υπήρχε ενδιαφέρον των εργοληπτών. Η ανάθεση εκτέλεσης μικρών κοινωφελών έργων τοπικού ενδιαφέροντος για την ωφέλεια Δήμων, Κοινοτήτων, Συλλόγων και Οργανισμών ιδίως σε ακριτικές περιοχές. Σε περίοδο πολέμου οι Μ.Ο.Μ.Α. μετέπειπταν σε Τάγματα Μηχανικού Αποκαταστάσεως Συγκοινωνιών και υπάγονταν στους σχηματισμούς του Στρατού Ξηράς με βασική αποστολή την αποκατάσταση ζημιών από εχθρικούς βομβαρδισμούς ή σαμποτάζ σε έργα υποδομής της χώρας (οδικό δίκτυο, γέφυρες, λιμάνια, αεροδρόμια εγγειοβελτιωτικά έργα κ.λπ.).

Όταν το 1957 κλήθηκαν λοιπόν οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας να συμβάλλουν στην ανασυγκρότηση της χώρας, συγκροτήθηκαν για αυτό τον σκοπό στις έδρες των σπουδαιότερων νομών επτά Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως (Μ.Ο.Μ.Α.) Οι έδρες των επτά Μ.Ο.Μ.Α. ανά τον Ελλαδικό χώρο ήταν στις πόλεις  Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Κρήτης, Πάτρα, Λαμία, Λάρισα, Ιωάννινα.

Οι ΜΟΜΑ ήταν κατασκευαστικές Μονάδες διοικητικά και αναλάμβαναν την εκτέλεση έργων που τους ανέθετε η προϊσταμένη αρχή στο νομό της έδρας των ή σε γειτονικούς νομούς. Το προσωπικό των Μονάδων αποτελούνταν από Αξκούς και οπλίτες του  Μηχανικού, τεχνικά καταρτισμένους αλλά και με μικρό ποσοστό Αξκών από τα λοιπά όπλα του Στρατού ή και κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων (Ναυτικό, Αεροπορία), καθώς επίσης και με πολιτικό μόνιμο ή με συμβάσεις τεχνικό προσωπικό (γραφείς, μηχανικοί, οδηγοί τεχνίτες, χειριστές μηχανημάτων, εργάτες κ.λ.π).

Συνοπτικός Απολογισμός Έργου των Μ.Ο.Μ.Α.

Εθνική – Επαρχιακή οδοποιία. Έγινε κατασκευή, βελτίωση και αρχική διάνοιξη σε εθνικούς και επαρχιακούς δρόμους ιδίως της ορεινής και νησιωτικής Ελλάδας, περίπου 15.000 χλμ.

Κατασκευάστηκαν στους παραπάνω δρόμους τεχνικά έργα (γέφυρες, τοίχοι αντιστήριξης, οχετοί κ.λπ) και ασφαλτοστρώθηκαν. Αεροδρόμια κατασκευάσθηκαν από την αρχή ή επεκτάθηκαν διάδρομοι προσγείωσης σε 17 αεροδρόμια, ιδίως της νησιωτικής Ελλάδος (Καρπάθου, Σκύρου, Κεφαλληνίας, Μυτιλήνης, Πάρου, Κυθήρων κ.λπ.) μεταξύ των οποίων και οι χωματουργικές εργασίες του αεροδρομίου των Σπάτων. Εγγειοβελτιωτικά και υδραυλικά έργα.

Κατασκευάστηκαν μεγάλα και μικρά αποστραγγιστικά αρδευτικά, αντιπλημμυρικά και υδραυλικά έργα σε όλη την χώρα με τα οποία αξιοποιήθηκαν και δόθηκαν προς καλλιέργεια εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα γης. Στα οικοδομικά έργα η συμβολή των Μ.Ο.Μ.Α. ήταν σημαντική. Ειδικότερα για την υλοποίηση του προγράμματος αποκατάστασης σεισμοπλήκτων περιοχών κατασκευάστηκαν προκατασκευασμένα σπίτια.

Με την μέθοδο των προκατασκευών κατασκευάστηκαν με επιτυχία κτίρια Νοσοκομείων, Σχολείων, ΑΕΙ (Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνική Σχολή Ξάνθης κ.λπ.) κτιριακές εγκαταστάσεις στρατοπέδων (Χαλκίδας, Θηβών, Λουτρακίου Βαννιάνου Ξάνθης κ.λπ.) πλέον των παραπάνω κατασκεύαζε εργολαβικά υπό την επίβλεψη της και πολλά άλλα οικοδομικά έργα σε διάφορα στρατόπεδα όπως Διοικητήρια, θαλάμους οπλιτών, υπόστεγα κλ.π.

Επίσης σημαντική ήταν η συμβολή των Μ.Ο.Μ.Α. που προσέφερε από το 1991 και μετά στο πρόγραμμα του Υπουργείου Εξωτερικών για την αποκατάσταση των παλιννοστούντων Ποντίων από τις περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Μικρά έργα Κοινής Ωφέλειας που περιλαμβάνονταν στα προγραμματισμένα  έργα, κατασκευάστηκαν σε Δήμους, κοινότητες, οργανισμούς και τοπικούς συλλόγους. Σύμφωνα με τον Συνταγματάρχη Πασσιά, τα έργα αυτά δεν είναι δυνατόν να απαριθμηθούν καθώς μόνο τα σπουδαιότερα από αυτά υπερβαίνουν τα 700.

Οι Μ.Ο.Μ.Α., έδιναν επίσης το παρόν σε όλες τις συμφορές που έπληξαν τον Ελλαδικό χώρο (σεισμοί, πυρκαγιές, χιονοπτώσεις, πλημμύρες κ.λπ.). Μετά από 3,5 περίπου δεκαετίες οι Μ.Ο.Μ.Α. διαλύθηκαν. Στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα η προσφορά τους, υπήρξε τεράστια και ο λαός ιδίως της υπαίθρου την έχει αναγνωρίσει και γι’ αυτό πάντα αναφέρεται με επαινετικά λόγια.

Το γιατί διαλύθηκαν θα πρέπει ίσως να αναζητηθεί στην αντιστροφή των λόγων που τις δημιούργησαν.

Το σίγουρο είναι πως μέσα στην κρίση οι λόγοι αυτοί επανεμφανίστηκαν οδηγώντας στην ΜΟΜΚΑ για την οποία ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Πάνος Καμμένος στο πλαίσιο εγκαινίων 14 νέων διαμερισμάτων για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που έφτιαξε η μονάδα αυτή, δήλωσε μεταξύ άλλων: Όταν ιδρύσαμε τη ΜΟΜΚΑ δεν πίστευε κανείς ότι με τα μέσα τα οποία είχαν απομείνει από τη θρυλική Μ.Ο.Μ.Α. θα μπορούσαμε να προχωρήσουμε σε δημόσια έργα. Κι όμως, σε όλα τα νησιά του Αιγαίου, στην παραμεθόριο, στο Άγιον Όρος, προχωρήσατε σε έργα στα οποία δε πίστευε κανείς ότι θα ανταποκριθείτε...από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχε ζητηθεί να δημιουργηθούν τα πέντε hotspots των νησιών. Είχαν περάσει δύο χρόνια από τότε που εζητήθη η Ελλάδα να ανταποκριθεί σε αυτή την υποχρέωση και είχε προχωρήσει το 20 - 30% του ενός hotspot. Μέσα σε 13 ημέρες κάνατε περήφανη την Ελλάδα, κατασκευάσατε τα 5 hotspots τα οποία φιλοξένησαν οικογένειες προσφύγων, θυμάτων του πολέμου».

(Πηγή φωτογραφιών: Γενικό Επιτελείο Στρατού)

22
σχόλια
  1. avatar Αναστάσιος Αντωνιάδης

    ..απόλυτα συμφονώ αλλά ..πρέπει να υποδείξουμε και τα εργα της Υ.Ε.Β.....με πολύ λιγοτερα μέσα ..και φθαρτα ..τεράστιο εργο ,,με μαγάλο κόπο ..

  2. avatar ΠΕΛΟΠΙΔΑΣ

    Το ΄έργο των ΜΟΜΑ άξιο επαίνων το μόνο κακό ήταν ότι ΜΟΜΑ έκαναν τις εργασίες και κάποιο πολιτικοί τσέπωναν το παραδάκι [ Διαβάστε να μάθετε ποιος ήταν εργολήπτης των έργων στην Κεφαλλονιά και ποιών μεγάλων πολιτικών ήταν αδελφός και πατέρας>}

  3. avatar ΜΑΡΩ

    μπραβο σε οσους εργαστηκαν τοτε στη Μ.Ο.Μ.Α. ταέργα τους υπάρχουν ακόμα σε πολυ καλη κατάσταση εν αντιθεσει με νεώτερα έργα που καταρευσαν πριν ακομα τελειωσουν.!!!!!!!

  4. avatar Μανωλοπουλος Σωτηριος

    Αν είμαστε Έλληνες και πατριωτες πρέπει να
    πιστεύουμε τα έργα που άφησε πίσω ο Παπαδόπουλος πρέπει να ευνομονούμε όλους αυτούς γι αυτά που άφησαν και όχι να τους ύβρη ζούμε διότι αυτά που κατάφεραν με τα Μ.Ο.Μ.Α. και ιδικα χωρίς χρέη πότε δεν θα κατάφερναν αυτοί βρωμολιτικοι και όχι μόνο οι απατεώνες πολιτικοί

  5. avatar Γιάννης Μυτιλήνης

    Στη Μυτιλήνη μεγάλο το έργο της. Νομίζω και τον κεντρικό δρόμο ή ΜΟΜΑ τον έφτιαξε. Τώρα απλά πληρώνουμε διόδια.

  6. avatar Nup

    Υπηρέτησα ως Δόκιμος Μηχανικού στο 723 ΤΜΧ στην Σίνδο Θεσσ/νίκης την περίοδο 91 - 92. Μαζί μου ως Δόκιμος ήταν και ένας γιος της οικογένειας Μέσοχωριτη (κατασκευαστικη εταιρεία). Όταν μας ήρθαν μέσα σε 10 ημέρες 172 σχεδόν ολοκαίνουρια μηχανήματα από τις ΜΟΜΑ που καταργήθηκαν αμέσως μάθαμε ότι προορίζονταν για τις κατασκευαστικες σε εξευτελιστικες τιμές!!! ΈΠΡΕΠΕ ΤΟ ΔΗΜΌΣΙΟ ΝΑ ΑΠΟΣΥΡΘΕΙ ΑΠΌ ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΌΤΗΤΕΣ!!!!!!!

  7. avatar Πανος

    Ή ΜΟΜΑ για τους μηχανικους ηταν το μεταπτυχιακο της εμπειριας στα δημοσια εργα

  8. avatar Giorgos Triantafyllou

    Πω πω βρε παιδια,ποσα χρονια με φερατε πισω...στα 1972...Απο τη ΣΥΚΕΑ Αθηνα,με στειλανε στην 4η ΜΟΜΑ Λαμιας.εμεινα λιγο καιρο μεσα & μετα ζητησα αποσπαση.Ημουν τυχερος,με στειλανε απο τον Μαιο του 1972 μεχρι τον Μαιο του 1974 σε κλιμακιο της 4ης ΜΟΜΑ,στην Ερατεινη Δωριδας-Ν.Φωκιδας.Τοτε φτιαχναμε το δρομο ΘΕΡΜΟΠΥΛΩΝ-ΙΤΕΑΣ-ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ τον οποιον βεβαια & τελειωσαμε...Επεσε πολυ δουλεια εκει...πολλα τα χλμ.Σε οτι με αφορα,ημουν σμηνιτης & υπηρετησα στο γραφειο του εκαστοτε διοικητου του κλιμακιου,λογω πανεπιστημιακων γνωσεων.Εχω τις καλυτερες αναμνησεις απο το χωριο αυτο-την Ερατεινη.Την ξεχνας την ΜΟΜΑ μετα;;Αυτα τα ολιγα.σας ευχαριστω.Γιωργος

  9. avatar PETER 32

    Για σας συνάδελφοι του 1990 της Μ.Ο.Μ.Α. Ηρακλείου,που είχαμε απλωθεί σε όλη την ΚΡΗΤΗ, από Σούδα, έως Αδραβάστους, και από Σφακιά έως Παλαίκαστρο.Μακάρι να λειτουργούσαμε και σήμερα, θα είχε τελειώσει χωρίς πολιτικές επισκέψεις ο περίφημος Β.Ο.Α.Κ.

  10. avatar Χρήστος Παπαϊωάννου

    Τεράστια η ανάπτυξη σε όλο το δίκτυο πού έπραξε η ΜΟΜΑ αλλά τεράστια και η συνεισφορά τής ΥΕΒ.Η οποία έφτιαξε απο την δική της πλευρά ολα τα εγγειοβελτιωτικα εργα στην Ελλάδα. Δυστυχώς φρόντισαν οι καλοί μας πολιτικοί να κλείσουν και τις δύο υπηρεσίες στη δεκαετία του 1990 και να κανουν δώρο στους ιδιώτες εργολάβους μηχανήματα και δημόσια έργα.Ο πατέρας μού δούλεψε μια ζωή μέσα εκεί και φρόντισαν να τον πετάξουν σαν την τρίχα απο το ζυμάρι.Εύγε.

  11. avatar μουτσοσ

    τρανσερα κωσταααα

  12. avatar g.v

    η ΜΟΜΑ διέθετε τον κατάλληλο εξοπλισμό σε χωματουργικα μηχανήματα καθώς τον τελευταίο καιρό λειτουργίας ηρθαν
    στην κατοχή της τελευταίας τεχνολογίας ρωσικά και γιαπωνέζικα ,αυτός ήταν ο λόγος που εν νυκτί έριξαν την λειτουργία της για να περάσουν δωρεάν τον εξοπλισμό στα χέρια τον τριών δήθεν κατασκευαστικών εταιρειών που δεν υφίσταται καθιστώντας τους άρχοντες έως και σήμερα...

  13. avatar Νικος

    ΛΙΝΑΤΣΕΣ.

  14. avatar Νικος αλ

    ΑΣ ΑΝΑΨΟΥΝ ΚΑΝΑ ΚΕΡΙ ΟΙ ΜΕΓΑΛΟΕΓΟΛΑΒΟΙ ΣΤΟΥΣ ΣΚ...ΨΥΧΟΥΣ ΤΟΥ 1992 ΠΟΥ ΤΙΣ ΕΚΛΕΙΣΑΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΦΗΝΟΥΝ ΤΩΡΑ ΣΤΗΝ ΜΕΣΗ ΤΑ ΕΡΓΑ. ΟΙ ΔΕ ΤΙΜΕΣ ΠΕΝΤΕ ΦΟΡΕΣ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ. ΜΕΘΩΝΗ ΦΟΙΝΙΚΟΥΝΤΑ ΗΤΑΝ ΑΠΟ ΤΗ ΧΟΥΝΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΕΧΙΣΕ Η 5 ΜΟΜΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΠΕΤΑΛΙΔΙ

  15. avatar Dimitiv

    Εύγε με τζάμπα χέρια έτσι ξέρω και εγώ και τα παράσημα στους καραβανάδες αυτοί περνάν κανονικά το μισθό τους

    1. avatar yiannis

      giati tzampa erga? tote eimoun fantaros sthn moma oi persoteri fantaroi ths hlikias mou emathan panw sta mixanηmata ths pou htan kalo gia tous fantarous

      1. avatar George xrist

        Ο πατέρας μου εργάσθηκε στην 2α ΜΟΜΑ και απ οπου περνάμε (δρομοι επαρχιακοι) μου λέει αυτόν το δρόμο τον έφτιαξε η ΜΟΜΑ βλέπεις ακόμη αντέχειΜΠΡΑΒΟ ΠΑΤΕΡΑ

      2. avatar GEORGE NIKOLOPOULOS

        Φίλε το άτομο που τα γράφει αυτά είναι άσχετος, ηλίθιος ή κολλητός των απατεώνων μεγαλοεργολάβων που κατάκλεψαν την Ελλάδα. Εχω υπηρετήσει στην Μ.Ο.Μ.Α Ιωαννίνων και είδα το έργο της.

  16. avatar Μ.

    Απο τις λαμπρές περιπτώσεις!
    Τα περισσότερα χωριά στην επαρχία είδαν δρόμους, νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, τηλέφωνα χάριν στην δουλεια της Μ.Ο.Μ.Α.
    Έχουν αφήσει Έργο!!
    Εύγε!!!!!!!

  17. avatar Kriton1

    Τις διέλυσαν για να τρώνε οί μεγαλοεργολάβοι, 1000 μέτρα δρόμος εκατομμύρια ευρώ..

  18. avatar Μανώλης Π

    Δεν υπήρχε ο Μπόμπολας τότε.....

Παρακαλούμε περιμένετε ...