Doodle Μαξ Μπορν, η google τιμά το νομπελίστα που έβαλε το θεό να παίξει ζάρια

Doodle Μαξ Μπορν, η google τιμά το νομπελίστα που έβαλε το θεό να παίξει ζάρια

Τα 135α γενέθλια του Μάξ Μπορν: H Google τιμά με doodle τον μεγάλο θεμελιωτή της κβαντομηχανικής. Μπορείτε μάλιστα να δείτε την τιμή στο Μαξ Μπορν σαν εικαστικό αίνιγμα και να προσπαθήσετε να εντοπίσετε μια κυματική συνάρτηση μέσα στο σημερινό Doodle, που δημιουργήθηκε από το καλλιτέχνη Kati Szilagyi, για να τιμήσει αυτόν τον πρωτοπόρο φυσικό.

Ο Μαξ Μπορν ήταν Γερμανός μαθηματικός και φυσικός εβραϊκής καταγωγής, που συνέβαλε στη θεμελίωση της κβαντομηχανικής. Το 1954 του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής για την ερμηνεία που έδωσε στην κυματοσυνάρτηση του Έρβιν Σρέντιγκερ. Ο Μπορν υπήρξε ένας εκ των 11 που υπέγραψαν το Μανιφέστο Ράσελ - Αϊνστάιν, το οποίο υπογράμμιζε τους κινδύνους της χρήσης πυρηνικών όπλων. Ήταν προσωπικός φίλος με τον Αϊνστάιν, με τον οποίο διαφωνούσαν για την ισχύ της κβαντομηχανικής. Σε ένα γράμμα του Αϊνστάιν προς τον Μπορν αναφέρεται η περίφημη φράση «Ο θεός δεν παίζει ζάρια». Ο Μπορν ήταν επίσης... παππούς της Βρετανοαυστραλής τραγουδίστριας Ολίβια Νιούτον-Τζων.

Ο Μαξ Μπορν έβαλε το θεό να παίζει ζάρια
Ο Μαξ Μπορν έβαλε το θεό να παίζει ζάρια, σύμφωνα με τον Αϊνστάιν!

Τα πρώτα χρόνια του Μαξ Μπορν

Ο Μπορν γεννήθηκε στο Μπρεσλάου του Βασιλείου της Πρωσίας, το σημερινό Βρότσλαβ της Πολωνίας, από Γερμανοεβραίους γονείς.

Ο Μπορν πήγε στο «Γυμνάσιο Βασιλέως Γουλιέλμου» (König-Wilhelm-Gymnasium) στο Μπρεσλάου και μετά εισάχθηκε στο Πανεπιστήμιο της πόλης, το 1901. Το γερμανικό πανεπιστημιακό σύστημα επέτρεπε στους φοιτητές να κινούνται εύκολα από το ένα πανεπιστήμιο στο άλλο, κι έτσι πέρασε κάποια εξάμηνα στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης (1902) και στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης (1903). Οι συμφοιτητές του στο Μπρεσλάου Ότο Τέπλιτς και Ερνστ Χέλινγκερ πληροφόρησαν τον Μπορν για το Πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν, και ο Μπορν πήγε εκεί τον Απρίλιο του 1904. Στο Γκέτινγκεν συνάντησε τρεις φημισμένους μαθηματικούς: τους Χίλμπερτ, Κλάιν και Χέρμαν Μινκόφσκι. Πολύ σύντομα, ο Μπορν συνδέθηκε στενά με τους δύο τελευταίους, επωφελούμενος όμως και από το διανοητικό μέγεθος του Χίλμπερτ. Ο Χίλμπερτ έγινε ο μέντοράς του όταν τον επέλεξε ως να γίνει ο πρώτος που κατέλαβε την άμισθη θέση του βοηθού. Ο Μινκόφσκι πάλι ήταν γνωστός της μητριάς του Μπορν, της Μπέρτα, από μαθήματα χορού στην Καινιξβέργη, οπότε ο Μπορν πήγαινε πότε-πότε στο σπίτι των Μινκόφσκι για γεύμα τις Κυριακές.

Τα ύστερα χρόνια και το νόμπελ στον Μάξ Μπορν

Τον Ιανουάριο του 1933 το Ναζιστικό Κόμμα ανέλαβε την εξουσία στη Γερμανία. Τον Μάιο ο Μπορν ήταν ένας από τους 6 Εβραίους καθηγητές του Πανεπιστημίου του Γκέτινγκεν που τέθηκαν σε αμειβόμενη διαθεσιμότητα. Σύντομα η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Αγγλία και οι κόρες του αρραβωνιάστηκαν: Η Ιρένε με τον Ουαλό Μπρίνλεϋ (Μπρυν) Νιούτον-Τζων (με τον οποίο απέκτησαν την Ολίβια Νιούτον-Τζων) και η Μαργκαρέτε με τον θεωρητικό φυσικό Μωρίς Πράις (Maurice Pryce).

Η θέση του Μπορν στο Κέιμπριτζ ήταν προσωρινή, οπότε αποδέχθηκε μία προσφορά από τον Τσαντρασεκάρα Ράμαν να διδάξει στην Μπανγκαλόρ το 1935, θεωρώντας ότι θα έπαιρνε μόνιμη θέση εκεί, αλλά το Ινδικό Ινστιτούτο Επιστήμης δεν δημιούργησε μία επιπλέον θέση για αυτόν. Τον Νοέμβριο του 1935 το ναζιστικό καθεστώς αφαίρεσε τη γερμανική υπηκοότητα από τα μέλη της οικογένειας Μπορν, καθιστώντας τους επισήμως απάτριδες. Ο Μπορν σκέφθηκε επίσης να δεχθεί μία προσφορά από τον Πιοτρ Καπίτσα στη Μόσχα, και μάλιστα άρχισε να παίρνει μαθήματα ρωσικής γλώσσας. Αλλά τότε ο Τσαρλς Γκάλτον Ντάργουιν (ο εγγονός του Καρόλου Δαρβίνου) τον ρώτησε αν θα εξέταζε την πιθανότητα να τον διαδεχθεί στην έδρα Φυσικής Φιλοσοφίας Tait στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και αμέσως ο Μπορν του εξέφρασε το έντονο ενδιαφέρον του, αναλαμβάνοντας τελικώς τη θέση τον Οκτώβριο του 1936.

Ο Μπορν παρέμεινε στο Εδιμβούργο μέχρι που έφθασε σε ηλικία συνταξιοδοτήσεως το 1952, οπότε και αποσύρθηκε στο Μπατ Πυρμόντ της Δυτικής πλέον Γερμανίας, από το 1954. Τον Οκτώβριο εκείνης της χρονιάς έμαθε ότι του απονεμήθηκε το Βραβείο Νόμπελ. Οι συνάδελφοί του φυσικοί δεν είχαν πάψει ποτέ να υποβάλλουν την υποψηφιότητά του

Παρακαλούμε περιμένετε ...