Δωρεάν μεταπτυχιακά: Όσα περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο

Έκτακτη σύνοδος των πρυτάνεων παρουσία Γαβρόγλου

Ολοκληρώθηκε από το υπουργείο Παιδείας το νομοσχέδιο για τα μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών των ΑΕΙ της Ελλάδας. Το νομοσχέδιο που θα παρουσιαστεί στη σύνοδο των πρυτάνεων υπογράφει ο υπουργός, Κώστας Γαβρόγλου, και περιέχει σημαντικές βελτιώσεις στο καθεστώς ίδρυσης και λειτουργίας των μεταπτυχιακών προγραμμάτων των ΑΕΙ. Το ν/σ δίνει τη δυνατότητα δωρεάν πρόσβασης οικονομικά αδύναμων φοιτητών στα μεταπτυχιακά και προσφέρει «οικονομικά μπόνους» μέσω των κρατικών πιστώσεων στα Ιδρύματα που θα παρέχουν δωρεάν μεταπτυχιακά στους φοιτητές τους, ενώ θα δοθεί προτεραιότητα στις προσλήψεις νέων επιστημόνων.

Η κατάθεσή του στη Βουλή αναμένεται το Φεβρουάριο, προκειμένου να ψηφιστεί και να ισχύσει από την ερχόμενη ακαδημαϊκή χρονιά.

Σύμφωνα με όσα παρουσίασε σήμερα στη σύνοδο των πρυτάνεων ο υπουργός Παιδείας, Κ. Γαβρόγλου, οι βασικοί πυλώνες του νομοσχεδίου είναι τα εξής:

- Αποκλειστική ευθύνη για την ίδρυση, λειτουργία και οικονομική διαχείριση των ΠΜΣ έχουν τα Πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ. Το πλαίσιο ίδρυσης, λειτουργίας και οικονομικής διαχείρισης των ΠΜΣ καθορίζεται από την Πολιτεία.

- Η βασική φιλοσοφία των ρυθμίσεων για τα ΠΜΣ θα πρέπει να αναδεικνύει τη διασφάλιση της ποιότητας, την εσωτερική και εξωτερική αξιολόγηση, την ανταποδοτικότητα, την κοστολόγηση των προγραμμάτων, την πλήρη διαφάνεια και δημόσια λογοδοσία καθώς και την εξασφάλιση της πρόσβασης οικονομικά αδύναμων φοιτητών σε αυτά.

- Κάθε Τμήμα, καταθέτει στην Κοσμητεία μία αναλυτική μελέτη σκοπιμότητας, στην οποία αναλύονται οι επιστημονικοί, επιστημολογικοί και κοινωνικοί λόγοι για τους οποίους καθίσταται αναγκαία και σημαντική η λειτουργία του συγκεκριμένου ΠΜΣ. Η Κοσμητεία με αιτιολογημένη απόφαση της, σε περίπτωση διαφωνίας αναπέμπει στο Τμήμα ή σε περίπτωση συμφωνίας στέλνει στην Σύγκλητο την απόφασή της σχετικά με το προτεινόμενο ΠΜΣ. Αν υπάρχει και δεύτερη αναπομπή από την Κοσμητεία, το Τμήμα έχει το δικαίωμα να στείλει κατευθείαν στη Σύγκλητο την πρότασή του.

- Η Σύγκλητος του κάθε Πανεπιστημίου και η Συνέλευση κάθε ΤΕΙ αποφασίζουν την ίδρυση νέων ή τη συνέχιση των υπαρχόντων ΠΜΣ, σύμφωνα με τα παραπάνω.

- Στην μελέτη σκοπιμότητας του κάθε ΠΜΣ καταγράφονται αναλυτικά η συνάφεια του ΠΜΣ με το αντικείμενο σπουδών του Τμήματος, η δυνατότητα υποστήριξής του από μέλη ΔΕΠ του τμήματος με ανάλογο ερευνητικό και δημοσιευμένο έργο και οι διαδικασίες αυτοαξιολόγησης του κάθε προγράμματος. Η Σύγκλητος μετά από εισήγηση των Τμημάτων αποφασίζει τις διαδικασίες αξιολόγησης του κάθε ΠΜΣ από εξωτερικούς φορείς.

- Τα ΠΜΣ μπορούν να είναι μονοετή (μπορεί να προβλεφθεί ένα επιπλέον εξάμηνο για τη διπλωματική) ή διετή.

- Κάθε μέλος ΔΕΠ, αν θέλει να διδάξει σε δεύτερο ΠΜΣ, είναι υποχρεωμένο να διδάξει σε ΠΜΣ του Τμήματος του χωρίς αμοιβή. Αν το Τμήμα στο οποίο ανήκει δεν έχει ΠΜΣ, τότε μπορεί να διδάξει σε άλλο, χωρίς να αμείβεται. Εφ' όσον πληροί αυτή την προϋπόθεση, δικαιούται επίσης να διδάξει κατά μέγιστο σε ένα ΠΜΣ αμειβόμενος. Τα Τμήματα, σε περίπτωση που έχουν δυνατότητες αμοιβής, θα πρέπει να έχουν προτεραιότητα την πρόσληψη νέων επιστημόνων, και μόνον αν δεν υπάρχουν τέτοιες δυνατότητες, θα μπορούν να διδάσκουν το μάθημα μέλη ΔΕΠ αμειβόμενα με ποσό που να μην υπερβαίνει το 25% του μισθού τους.

- Οι διδάσκοντες σε μονοτμηματικό ΠΜΣ θα πρέπει να προέρχονται κατά πλειοψηφία από τα μέλη ΔΕΠ του Τμήματος. Σε διατμηματικά ΠΜΣ το 75% των μελών ΔΕΠ που διδάσκουν σε αυτά θα πρέπει να προέρχεται από τα Τμήματα. Σε ειδικές περιπτώσεις και μετά από πλήρως αιτιολογημένες εκθέσεις, τα ποσοστά αυτά μπορούν να μεταβληθούν.

- Κάθε ΠΜΣ καθορίζει τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες εισαγωγής των υποψηφίων σε αυτό. Με ευθύνη των Τμημάτων θα πρέπει να γίνονται συνεννοήσεις ανάμεσα σε Τμήματα με ομοειδή γνωστικά αντικείμενα, ώστε να ακολουθούνται κατά το δυνατόν οι ίδιες διαδικασίες εισαγωγής στα ΠΜΣ.

- Κάθε Ίδρυμα είναι υποχρεωμένο να διασφαλίσει την ελεύθερη πρόσβαση όλων των φοιτητών που ικανοποιούν τα ακαδημαϊκά κριτήρια εισαγωγής ανεξάρτητα από την οικονομική τους κατάσταση. Στα ΠΜΣ με τέλη εγγραφής, αποτελεί υποχρέωση των Ιδρυμάτων να έχουν δωρεάν πρόσβαση σε αυτά όσοι έχουν οικογενειακό και προσωπικό εισόδημα που να εμπίπτει στο 50% των φορολογικών δηλώσεων του συνολικού πληθυσμού. Τα άτομα αυτά θα προσφέρουν ολιγόωρη εβδομαδιαία εργασία (8 ωρών) στο Ίδρυμα, ή στο Τμήμα φοίτησης. Για να διασφαλιστεί η ποιότητα των ΠΜΣ, θα πρέπει να οριστεί για κάθε ΠΜΣ ο μέγιστος αριθμός φοιτητών ανά διδάσκοντα. καθώς και ο μέγιστος αριθμός μεταπτυχιακών φοιτητών ανά Τμήμα ανάλογα με τον αριθμό των διδασκόντων και των προπτυχιακών φοιτητών. Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να αποτυπωθούν στον γενικό κανονισμό ΠΜΣ που θα πρέπει να έχει εγκριθεί από την Σύγκλητο. Οι υποψήφιοι για εισαγωγή σε ΠΜΣ φοιτητές καταθέτουν τα δικαιολογητικά διαπίστωσης της κοινωνικής τους κατάστασης και του οικογενειακού τους εισοδήματος μετά τη δημοσίευση της αξιολόγησης των ακαδημαϊκών κριτηρίων εισαγωγής στο εν λόγω ΠΜΣ. Κανένα ΠΜΣ δεν δύναται να λειτουργήσει χωρίς να ανταποκρίνεται στους παραπάνω όρους.

- Κάθε ΠΜΣ καταθέτει αναλυτικό και αιτιολογημένο κόστος λειτουργίας του. Οι κατηγορίες κόστους θα πρέπει να αποτυπώνονται στον γενικό κανονισμό ΠΜΣ του κάθε Ιδρύματος.

- Το κάθε Ίδρυμα με απόφαση της Συγκλήτου αποφασίζει το ύψος του τέλους εγγραφής. Ο καθορισμός αυτός γίνεται στο πλαίσιο της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας και παίρνοντας υπόψη το αναλυτικό κόστος του κάθε ΠΜΣ και τον μη αποκλεισμό των μεταπτυχιακών φοιτητών που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να καταβάλουν το τέλος εγγραφής. Το ύψος του τέλους εγγραφής θα πρέπει να υπόκειται στην αρχή της ανταποδοτικότητας ώστε τα τέλη να επιστρέφουν ως υπηρεσίες στους φοιτητές που τα κατέβαλαν.

- Θα πρέπει να γίνει κάθε δυνατή προσπάθεια όχι μόνο να συνεχίσουν την λειτουργία τους τα ΠΜΣ που δεν έχουν τέλη εγγραφής αλλά και να αυξηθεί ο αριθμός τους σε κάθε Ίδρυμα. Η ύπαρξη δωρεάν ΠΜΣ, θα συνυπολογίζεται «θετικά» στην κατανομή των κρατικών πιστώσεων από το Υπουργείο στα Ιδρύματα.

- Οι αποφάσεις των Συγκλήτων και Συνελεύσεων θα πρέπει να συνεκτιμήσουν και το γεγονός ότι μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της επιτροπής για τον καθορισμό των οικονομικών της εκπαίδευσης, θα υπάρχει δημόσια δέσμευση της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση όλων των ανελαστικών δαπανών όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης εντός τριετίας.

- Το 1/3 των μελών ΔΕΠ ενός Τμήματος έχουν το δικαίωμα πριν από την έναρξη του ΠΜΣ να καταθέσουν εγγράφως στις Συγκλήτους και Συνελεύσεις ΤΕΙ αιτιολογημένες αντιρρήσεις σε περίπτωση που θεωρούν ότι το ύψος των τελών εγγραφής είναι υψηλό. Η Σύγκλητος και η Συνέλευση εντός 15 ημερών από την παραλαβή του εγγράφου θα πρέπει να αποφασίσουν αν συμφωνούν ή όχι με τις αντιρρήσεις και να λάβουν την οριστική απόφαση.

- Όλα τα ΑΕΙ έχουν την υποχρέωση να δημοσιεύουν ετησίως και απολογιστικά εκθέσεις με το ύψος των εσόδων και την κατανομή των δαπανών των ΠΜΣ ανά κατηγορία. Στις εκθέσεις θα συμπεριλαμβάνονται όλες οι κύριες δαπάνες, καθώς και το ύψος των αμοιβών κι ο αριθμός των διδασκόντων που τις εισέπραξαν. Η πρώτη έκθεση θα αφορά απολογιστικά τα παραπάνω στοιχεία για την περίοδο 2012-16.

- Τα εξ 'αποστάσεως μεταπτυχιακά θα πρέπει να ρυθμιστούν νομοθετικά. Για το σκοπό αυτό συντείνεται επιτροπή με εκπροσώπους της συνόδου των πρυτάνεων και του υπουργείου Παιδείας για τη διατύπωση των βασικών αρχών της νομοθετικής ρύθμισης.

Δίδακτρα

Συνολικά στην Ελλάδα έως και πέρυσι λειτουργούσαν 735 Μεταπτυχιακά (ΠΜΣ), από τα οποία 627 σε Πανεπιστήμια και 108 σε ΤΕΙ. Το σύνολο των ΠΜΣ στα ΤΕΙ έχουν δίδακτρα, ενώ στα Πανεπιστήμια υπάρχουν 211 ΠΜΣ χωρίς δίδακτρα και 416 με δίδακτρα (εκ των οποίων 29 στο ΕΑΠ και 21 στο Διεθνές Πανεπιστήμιο). Τα δίδακτρά τους κυμαίνονταν από 300 έως 15.000 ευρώ.

Οι αριθμοί αυτοί δεν περιλαμβάνουν το σύνολο των ΠΜΣ που προσφέρουν εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Το ΕΜΠ, το Πανεπιστήμιο Κρήτης και το Ιόνιο Πανεπιστήμιο δεν είχαν έσοδα από ΠΜΣ, τα έτη 2013-2015. Σε 10 από τα 22 Πανεπιστήμια το ποσοστό ΠΜΣ με δίδακτρα είναι πάνω από 90% των προσφερομένων και σε 14 από τα 22 είναι από 70% και πάνω.

Από αυτά, 7 πανεπιστήμια δεν προσφέρουν κανένα ΠΜΣ χωρίς δίδακτρα. Επίσης υπάρχουν 14 Τμήματα (εξαιρουμένων Σχολών του Διεθνούς Πανεπιστημίου) με προϋπολογισμό άνω του 1 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 2 στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, τα 3 στο ΕΚΠΑ (μαζί και το τμήμα Ιατρικής), 1 στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (Τμήμα Ιατρικής), 4 στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, 1 στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθήνας, 1 στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Τμήμα Ιατρικής) και 1 στο ΤΕΙ Πειραιά.

Προϋπολογισμός

Εκτός των Τμημάτων Ιατρικής, στο σύνολο των άλλων Τμημάτων έχουμε ΠΜΣ σχετιζόμενα με Οικονομικές Επιστήμες και Επιστήμες της Διοίκησης. Με προϋπολογισμό μεταξύ 500.000 και 1 εκατ. ευρώ βρίσκονται 23 Τμήματα, εκ των οποίων 20 σε Πανεπιστήμια και 3 σε ΤΕΙ. Με Οικονομικές Επιστήμες και Επιστήμες της Διοίκησης έχουν σχέση 10 από τα 23 ΠΜΣ.

Από τα 25 ΠΜΣ της κλίμακας διδάκτρων από 7.000 έως 15.000 ευρώ, τα 18 αφορούσαν ΠΜΣ σε Τμήματα με γνωστικά αντικείμενα συναφή των Οικονομικών Επιστημών και της Διοίκησης και τα υπόλοιπα αφορούσαν γνωστικά αντικείμενα Παιδαγωγικών Επιστημών (2 ΠΜΣ) και από 1 ΠΜΣ σε Τμήματα Οδοντιατρικής (15.000 ευρώ), Ιατρικής, Ψυχολογίας, Πληροφορικής, Πολιτικών Μηχανικών. Οσο για το ποσοστό αμοιβών προσωπικού προς τον συνολικό προϋπολογισμό λειτουργικών εξόδων του ΠΜΣ, η πλειονότητα των ΠΜΣ έχει ποσοστό ίσο ή άνω του 60%.

Όπως ανακοίνωσε η σύνοδος των πρυτάνεων, η επεξεργασία των θεμάτων που τέθηκαν σήμερα επί τάπητος θα συνεχιστεί στην επόμενη, προγραμματισμένη σύνοδο, στις 26-28 Ιανουαρίου 2017, στην Αλεξανδρούπολη.

 

Παρακαλούμε περιμένετε ...